خانه / اخبار همایش‌ها / ماهیت مستقل دامغه

ماهیت مستقل دامغه

سوال: با احترام، یکی از ابهامات قانون مجازات اسلامی جدید برای کارشناسان پزشکی قانونی، توصیف «دامغه در ماده ۷۰۹ ق.م.ا» می باشد، در بند خ ماده مذکور آمده است دامغه صدمه یا جراحتی است که کیسه مغز را پاره کند. اکنون پرسش پیشرو آن است که ماهیت دامغه چیست؟ آیا می توان گفت دامغه بدون جراحت در پوستِ جمجمه امکان حدوث دارد؟

پاسخ:

براساس تحقیقاتی که از معانی لغوی و اصطلاحی لفظ «دامغه» انجام شد، روشن می گردد؛ موضوع دامغه مستقل از مأمومه و هر عنوان شجاج دیگری است. همه علمای لغت و فقه موضوع ایجاد کننده دامغه را “شکستن نزدیکترین استخوان ها به کیسه مغز؛ یعنی شکستن استخوان های صاقوره و پاره گردیدن کیسه مغز” می دانند، این که چه زخم ها یا شکستگی هایی در قبل از شکستن استخوان های صاقوره رخ می دهد و یا اینکه چه جراحاتی در بعد از مرحله پارگی کیسه مغز رخ می دهد، موضوعاتی خارج از عنصر مقوم دامغه است، لغویون و فقهای امامیه به تدقیق حد و مرز دامغه را شکستن استخوان های صاقوره و پارگی کیسه مغز تعریف نموده اند، که این چنین مفهوم مستقلی در هیچ یک از عناوین شجاج یافت نمی گردد. البته لازم به ذکر است که دامغه با مفهومی که برای آن ذکر گردید، می تواند رابطه عموم و خصوص من وجه با مأمومه یا برخی دیگر از عناوین شجاج داشته باشد. گروهی از فقها، در تعریف دامغه اشاره کرده اند که دامغه جراحتی است بیشتر از مأمومه “الدّامغه تزید على المأمومه”، لکن از تعریفِ مذکور که تعداد بسیار کمی از منابع فقهی، دامغه را اینگونه تعریف می کنند، نباید گمان برد که دامغه موضوع مستقلی نداشته و مترادف با مأمومه است و یا در نهایت فقط مأمومه ای است که جراحتِ بیشتری دارد، بلکه این گونه تعریف از دامغه تنها حاکی از آن است که هرگاه مأمومه عمق پیدا کند، می تواند تنها یکی از طرق ایجاد موضوع دامغه که “شکستن استخوان های صاقوره و پاره گردیدن کیسه مغز است”  باشد. در واقع، دامغه در این منابع فقهیِ محدود به واسطه یکی از روش های ایجاد کننده اش تعریف شده است، بنابراین هرگاه زخم مأمومه عمیق گردید و منجر به شکستن استخوانهای صاقوره و پارگی کیسه مغز شود، دامغه قابل تحقق است، لکن این اثبات شیء نفی ماعدا نمی کند؛ بلکه ایجاد موضوع دامغه از طریق غیر از عمیق شدن زخم مأمومه قابل ایجاد است؛ مانند آنجا که ضربه ای در اثر صدمه به سر وارد شده و به علت نوع خاص ضربه، تنها استخوان های صاقوره شکسته شده و جراحت در کیسه مغز ایجاد گردد؛ این نوع آسیب که بدون وجود مأمومه اتفاق افتاده است همان ایجاد موضوع دامغه است. بنابراین مطابق با مطالب فوق؛ دامغه ماهیت مستقلی است که با شکستن استخوان های صاقوره و پارگی کیسه مغز قابل ایجاد است؛ خواه در اثر صدمه ای که به سر وارد شده و موضوع شکستن صاقوره و پارگی کیسه مغز رخ دهد، و خواه در اثر عمیق شدن زخم مأمومه و یا در اثر شکستن استخوان جمجمه و منجر شدن به شکستن استخوان های صاقوره و پارگی کیسه مغز.

طه زرگریان-پژوهشگر مرکز مطالعات فقهی پزشکی قانونی

همچنین ببینید

همایش طب و قضا در سایت ISC

همایش طب و قضا در سایت ISC با پیگیری‌ و رایزنی های دکتر جابر قره …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *